Türkmenistan

Genel Tanıtım

Türkmenistan, Orta Asya’nın güneybatısında, Kazakistan, Özbekistan, Afganistan ve İran ile sınır paylaşan, %80’i çöl olan bir ülkedir. Başkenti Aşkabat, dünyanın en çok beyaz mermer kullanılarak inşa edilen şehirlerinden biri olup, uluslararası alanda ‘beyaz şehir’ olarak tanınır. Ülke, nüfusun büyük çoğunluğunu oluşturan Türkmenlerin yaşadığı, bağımsızlığını 1991’de kazandığı, nötralite politikası izleyen bir cumhuriyettir. Doğal kaynak açısından zengin olan Türkmenistan, özellikle doğalgaz rezervleriyle dünyada ilk sıralarda yer alır. Coğrafi konumu gereği sıcak yazlar ve soğuk kışlar yaşanır; en uygun ziyaret dönemi ilkbahar (Nisan–Haziran) ve sonbahar (Eylül–Ekim) aylarıdır.

Tarihçe

Türkmenistan toprakları, MÖ 2. binyıldan beri yerleşim merkezidir. Eski Pers uygarlığına bağlı satraplıklar, daha sonra Büyük İskender’in seferleri ve Türk boylarının göçleriyle şekillenmiştir. 13. yüzyılda Moğol istilası sonrası bölge, Timur Devleti ve daha sonra Özbek Hanlıkları’nın etkisine girmiştir. 19. yüzyılda Rus İmparatorluğu tarafından işgal edilen bölge, 1924’te Sovyetler Birliği içinde Türkmen SSR olarak kurulmuştur. 1991 yılında bağımsızlığını ilan eden Türkmenistan, ilk cumhurbaşkanı Saparmurat Niyazov’un liderliğinde ‘Türkmenbaşı’ adıyla bilinen bir kişisel rejim dönemine geçmiştir. Günümüzde, 2006’dan bu yana devam eden Gurbanguly Berdimuhamedow ve ardından oğlu Serdar Berdimuhamedow’un yönetimiyle siyasi istikrar korunmakta, ancak dış ilişkilerde oldukça kapalı bir yapı sürdürülmektedir.

Gezilecek Yerler

Aşkabat’ta Aşkabat Ulusal Müzesi, Ruhnama Anıtı ve Mermer Şehir Parkı ziyaret edilmelidir. Tarihi açıdan en değerli noktalar ise UNESCO Dünya Mirası Listesi’nde yer alan Merv Antik Kenti (5 bin yıllık yerleşim), Nisa Antik Kenti (Parthian İmparatorluğu’nun başkenti) ve Kunya-Urgenç (Harezm bölgesinin eski başkenti)’dir. Doğal güzellikler arasında Gökkuşağı Çölü (Darvaza Yanan Çukuru dahil), Kopet Dağları ve Çandybil Vadisi öne çıkar. Darvaza’da 50 yıldır yanmakta olan ‘Kapılar Cehennemi’ gaz çukuru, gece vakti çarpıcı bir manzara sunar.

Kültür ve Yaşam

Türkmen kültürü, Türkmen halısı dokumacılığı, geleneksel kılıf takımı (telpek, arkaklık), şölen müziği ve destan geleneğiyle tanınır. Her Türkmen kabilesinin özgün desenli halısı vardır; bu halılar evlilik, miras ve kimlik sembolüdür. Toplumsal yaşamda aile ve misafirperverlik çok önemlidir. Resmi dil Türkçe’dir; ancak günlük iletişimde Türkmen dili yaygındır. Dini açıdan çoğunlukla Sünni Müslüman’dır. Geleneksel yemekler arasında çorba, mantı, etli pilav ve çörek yer alır. Kadınlar genellikle parlak renkli elbise ve altın takılarla dikkat çeker.

Pratik Bilgiler

Türkiye vatandaşları için vizesiz giriş mümkündür (90 gün). Pasaport süresi en az 6 ay olmalı. Hava yoluyla Aşkabat’a Türk Hava Yolları ve Türkmenistan Hava Yolları ile düzenli uçuşlar mevcuttur. İç ulaşım için otobüs ve özel araç tercih edilebilir; tren hatları sınırlıdır. Para birimi Türkmen manatı (TMT)’dir; döviz çevirimi resmi bürolarda yapılır. İnternet erişimi kısıtlı; uluslararası sitelere erişim için VPN önerilir. Sağlık hizmetleri temel düzeydedir; seyahat sigortası zorunludur. Güvenlik açısından ülke genelinde düşük suç oranı vardır; ancak sınır bölgelerine giriş yasaktır. Fotoğraf çekimi için bazı tesislerde (özellikle askeri ve devlet binalarında) izin alınmalıdır.